رضا قلى ميرزا نايب الاياله

مقدمه 7

سفرنامه رضا قلى ميرزا نايب الاياله ( نوه فتحعلى شاه ) ( فارسى )

السياحه » نام دارد . ديگرى كه همين متن باشد ملخص است از روايت نخست و معمولا به نام سفرنامهء رضا قلى ميرزا در فهرستها شناخته شده است . ولى در بعضى از فهرستها هم آن را به نام « ذكر وقايع وفات خاقان » كه عنوان نخستين مبحث كتاب است ياد كرده‌اند . نسخه‌هاى كتاب از دو روايت سفرنامه نسخه‌هايى چند به اين مشخصات مىشناسم . - شمارهء 96 ف در كتابخانهء ملى تهران ، مورخ 1256 . - شمارهء 100 - درس مجموعهء دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى كه در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران موجودست ، مورخ 1277 . - نسخه‌اى كه متعلق به مرحوم سعيد نفيسى و مورد استفاده در تصحيح اين چاپ بوده ، مورخ 1311 . - شمارهء 787 كتابخانهء مجلس شورى در تهران ، 1320 . - نسخهء OR . 12083 موزهء بريتانيا در لندن كه ميكروفيلمش به شمارهء 2564 در كتابخانهء مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران است و در چاپ كنونى مورد استفاده بوده . - نسخهء نوذر ميرزا فرزند نجفقلى ميرزا والى كه در اختيار خاندان فرمانفرمائى قاجار و مصحح كتاب حاضر بوده است . سابقهء اين كتاب در ايران اين سفرنامه را مرحوم محمود عرفان طى مقاله‌اى در مجلهء آينده سال سوم ( 1323 ) ص 479 - 483 معرفى كرد . پس از آن چند صفحه‌اى از آغاز سفرنامه در مجلهء وحيد سال دوم ( 1344 ) شماره‌هاى 7 و 8 به طبع رسيد . ناگفته نماند كه نخستين تحرير اين سفرنامه كه به خط مؤلف بوده در استانبول طعمهء آتش مىشود و مؤلف خود شرح آن را چنين آورده است . « يوم پنجشنبه سلخ شهر مذكور محمد آقا نام خوئى كه در دولت ايران ايلچى در دولت عثمانى مىبود با جمعى از اعيان به ديدن ما آمده از هر جا گفتگو در ميان آمد تا اينكه صحبت بر سر سياحت ممالك ارپه و قواعد متداولهء فرنگستان رسيده كتاب سياحتى كه روى داد حوادث و قواعد پاره‌اى از بلاد در دست داشته مىنوشتيم حضرات تمنا كردند